غواصان شهید
ساعت ٧:۱٩ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٧ خرداد ۱۳٩٤  

 روزنامه فرهیختگان درپی مصاحبه با من مطلبی را امروز منتشر کرد که تقدیم دوستان می شود:

محسن رشید درباره 175 غواص شهید به فرهیختگان توضیح داد

مظلومـیت مضاعف 175 غواص شهــید

 

«آب، غواص و کربلای 4» واژه‌هایی است که این روزها در رسانه‌ها و فضای مجازی بیشترین استفاده از آنان شده است. بهانه استفاده از این واژه‌ها هم پیدا شدن پیکر 175 شهید غواصی است که در عملیات کربلای 4 ابتدا اسیر و سپس با دستان بسته زنده‌ به گور شدند تا ناجوانمردانه و مظلومانه به شهادت برسند.  به بهانه تشییع پیکرهای این شهدای غواص با سردار محسن رشید از فرماندهان دوران جنگ گفت‌وگو کردیم. از او درباره علت روایت‌های مختلف از ماجرای شهید شدن غواصان عملیات کربلای 4 پرسیدیم. او که در عملیات کربلای 4 هم حضور داشته است مقصر شناخته شدن فرماندهان جنگ و انتقاد به حاکمیت در این موضوع را وارد نمی‌داند و تاکید می‌کند اکنون کسانی مانند او که اپوزیسیون داخلی خوانده می‌شوند باید در دفاع از فرماندهان پیشقدم شوند.

 

***

 

بازگشت پیکر 175 شهیــد غــواص بــا واکنش‌های وسیعی روبه‌رو شد؛ این بار بازگشت بقایای شهیدان واکنشی بسیار بیشتر در جامعه و فضای سیاسی کشور داشت و همه نسبت به آن ابراز احساسات کردند، به نظر شما چرا این بار چنین شد؟
قصه شهدا یک قصه عاطفی است مخصوصا اینکه این شهدا مظلومیت مضاعف داشتند، ‌همین شد که عواطف را بیشتر تحریک کرد.

اما نکته‌ای که وجود داشت این بود که به نظر می‌رسید برخی از اینکه همه قشرها نسبت به این شهدا ابراز احساسات کردند خوشحال نشدند و ریشه آن را به رسانه‌های خارجی مرتبط و مردم را متهم به خط‌گیری از دشمنان کردند؟
اینها شهدایی بودند که مظلومیت آنان مضاعف بوده است، از این‌رو طبیعی بود که احساسات عمومی را در این حد برانگیزد. اما نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد این است که وقتی عواطف تحریک می‌شود الزاما حرکتی که بعد از آن بروز می‌کند منطقی نیست؛ ممکن است برخی حرکت‌ها منطقی و برخی غیرمنطقی باشد. در این موارد جای سوءاستفاده هم به وجود می‌آید. سوء‌استفاده در این قصه خیلی چشمگیر بود.
اساسا جامعه ایرانی از قدیم آمادگی شایعه‌پذیری را داشته است و اکنون نیز دارد. وقتی رابطه بین مردم و
بخش‌هایی از قدرت از مسیر شفافیت خارج شود ضریب شایعه‌پذیری بالاتر می‌رود، ولی وقتی افکار عمومی نسبت به رسانه ملی اعتماد کامل داشته باشند هیچ‌گاه از بیرون چیزی را نمی‌پذیرد. برای مثال نسل اول و دوم انقلاب، قبل از پیروزی جمهوری اسلامی خبرها را از بی‌بی‌سی می‌گرفتند، اما وقتی انقلاب پیروز شد آنقدر اعتماد به حاکمیت بالا رفت که همین بی‌بی‌سی را همه رادیوی بیگانه فرض می‌کردند. همان مردمی که خبرها را قبل از انقلاب از بی‌بی‌سی می‌شنیدند در دهه اول انقلاب نسبت به بی‌بی‌سی بدبین شدند.
با این حال واکنش‌های مختلف به بازگشت پیکرهای شهدای غواص علمیات کربلای 4 را نمی‌توان تنها به رسانه‌های خارج از کشور نسبت داد. یک مثال می‌زنم شاید بتوان بهتر این موضوع را درک کرد. وقتی دندان شما درد بگیرد ممکن است چشم شما هم به واسطه آن دندان‌درد، درد داشته باشد. اما ممکن است شما فکر کنید چشم‌تان هم به بیماری‌ مبتلا شده است؛ بنابراین عدم جمع‌بندی درست و تحلیل غلط هم می‌تواند در به وجود آمدن این قضیه موثر باشد. آن‌طور که من دیدم برخی از کسانی که سابقه جهاد و جبهه هم داشتند نــتوانستند جمع‌بندی منطقی و درستی از این واقعه داشته باشند.
بنابراین عدم جمع‌بندی درست و تحلیل‌های غلط و عواطف همه دست به دست هم داد که روایت‌‌های مختلف و متناقض از ماجرای کربلای 4 گفته شود.

همیـن موضـــوع را می‌خواستم بپرسم؛ در این قضیه برخی شهادت این 175 غواص را بی‌‌تدبیری تعریف کردند و بر موضوع لو رفتن عملیات کربلای 4 تاکید داشتند.
ممکن است ما به کسانی که در حاکمیت هستند نقد داشته باشیم، اما به این موضوع اصلا ربطی ندارد و این نقدی که درباره این موضوع به حاکمیت وارد می‌‌شود اصلا وارد نیست. لو رفتن عملیات کاملا طبیعی است. ما هیچ عملیاتی نداشتیم که حدس نزنیم عملیات لو رفته یا نرفته است. اجرای عملیات یک بحث علمی است که در این بحث علمی، مبانی علمی احتمالات هم لحاظ می‌شود. یکی از این احتمالات هوشیاری دشمن است. در تمام عملیات‌ بحث بود که آیا دشمن هوشیار نیست. حتی در عملیات والفجر 8 که در آن هم غواص‌ها نقش داشتند تا زمانی که غواص‌ها داخل آب رفتند این بحث مطرح بود. حتی وقتی غواص‌ها رفتند داخل آب دیدم از ساحل عراق شلیک انجام شد. همان زمان در قرارگاه مرکزی تردید افتاد که نکند لو رفته باشیم، ولی غواص‌ها داخل آب بودند. اتفاقا غواص‌ها سه روز جنگیدند و تازه دشمن بعد از سه روز هوشیار شد.
این تحلیل‌ها را مردم نمی‌دانند و دسترسی هم ندارند و وقتی بر افکار عمومی موج‌سواری می‌شود این اتفاقی که اکنون افتاده است، می‌افتد.

شما معتقدید که تحلیل غلط و جمع‌بندی نادرست منجر به این شد که فرماندهان جنگ مقصر شناخته شوند؛ خب این موضوع نیاز به روشنگری داشت، اما این اتفاق نیفتاد.
عملیات پیچیدگی‌هایی دارد که توضیح آن نیاز جامعه نیست. ثانیا وقتی شخصیتی مورد اتهام قرار گرفت هرقدر هم بعد از آن از خود دفاع کند دفاعش از سوی افکار عمومی مورد قبول واقع نمی‌‌شود و افکار عمومی دیگر آن را نمی‌پذیرد.

چرا فکر می‌کنید توضیح دادن این موضوع نمی‌توانست افکار عمومی را روشن کند؟
عناصری مانند من و امثال من باید دفاع می‌کردند. طیفی که مورد اتهام واقع شده است اگر دفاع کنند می‌‌شود دفاع متهم و افکار عمومی آن را نمی‌پذیرد.


کلمات کلیدی:   دفاع مقدس ،غواص ،عملیات کربلا 4 ،اروند رود