موقعیت هاشمی رفسنجانی
ساعت ٩:۳٩ ‎ق.ظ روز جمعه ۸ آبان ۱۳۸۸  

یکی از راهبردهای حال حاضر جامعه ما باید بازتعریف رفتارها و نگاه­های ما به منافع ملی باشد و از جمله منافع و ذخایر ملی، منابع انسانی است و در رأس آنها چهره­های ملی معاصر و یا "در گذشته" است.

هرچند که جامعه ایرانی، مانند هر جامعه دیگری نیازمند به اسطوره­هایی است که به عنوان قهرمانان ملی و یا الگوهای تاریخی- فرهنگی مایه امید و چراغ راه یک ملت قرار گیرند، در عین حال بر ما وظیفه است که به استثنای شخصیت­های الهی مانند انبیاء و اوصیای تعیین شده از طرف پروردگار که حضرت حق سلامت آنان را در تمام ابعاد ضمانت کرده است، در سایر موارد ضمن نادیده گرفتن منزلت­های شخصیت­های ملی و اسطوره­های تاریخی و رعایت شأن آنان در تأثیرگذاری به غنای فرهنگ ملی از افراط و تفریط درباره آنان پرهیز کرده، بلکه توأم با جنبه­های مثبت آنان، ابعاد منفی آنان را نیز حداقل در پاورقی­ها مورد توجه قرار دهیم.

اعمال این قاعده اگرچه دشوار است، لیکن ضروری است. رعایت این نکته درباره "در گذشتگان" لازم و درباره شخصیت­های معاصر ضروری است.

به عبارت دیگر جامعه ما فارغ از گرایشات سیاسی و حتی دور از دسته­بندی موافق و مخالف باید پاسدار چهره­های ملی معاصر باشد. البته نه آن گونه که چهره­ای هم­طراز با معصومین(ع) از آنها به تصویر بکشند و نه آن گونه نقاط ضعف سرمایه­های مزبور بر سر کوچه و بازار مطرح گردد که موجب تخریب آنان را فراهم آورد.

با توجه به مقدمه فوق، تعامل جامعه با شخصیت­هایی که نقش درجه اول را در سکّان­داری کشور طی 30سال اخیر به عهده داشته­اند، باید بازتعریف شود و همه افرادی که به گونه­ای می­توانند به عنوان ذخایر ملی- انسانی شناخته شوند، در این حوزه مورد بازخوانی قرار گیرند.

مسلماً یکی از شخصیت­های شاخص 30ساله اخیر فردی است به نام "اکبر هاشمی رفسنجانیوی که طی 3 دهه انقلاب به ویژه از زمان شهادت دکتر بهشتی همواره بعد از مقام رهبری شخصیت دوم کشور شناخته می­شده و در زمان حیات امام خمینی(ره) و آیت الله خامنه­ای، فراتر از جایگاه سازمانی خود از این موقعیت برخوردار بوده، از جمله منابع و ذخایر ملی- انسانی معاصر کشور اسلامی ایران است.

وی که در طول 30 سال اخیر تنها 8 سال ریاست جمهوری را عهده­دار بوده، به رغم اینکه قانوناً رئیس جمهور نفر دوم کشور بعد از رهبری شناخته می­شود ولی ویژگی­های شخصی او، وی را به عنوان نفر دوم کشور تثبیت کرده است به طوری که نه تنها در داخل کشور بلکه جامعه بین­المللی نیز به موقعیت وی واقف است.

از همین منظر مشحص می­شود جریانی که در پی تنزل منزلت هاشمی رفسنجانی است، مسلماً آلترناتیوی را برای جایگزینی وی و پر کردن جایگاه شخصیت دوم کشور در آستین دارد.

صرف نظر از اینکه نامزد جریان مخالف برای احراز این پست کیست، منزلت ملّی و دینی هاشمی غیر قابل انکار است. لذا جامعه ماعلاوه بر اینکه نگران برنامه­های آشکار و پنهان برخی از جریانهایی است که درپی حذف ذخایر انقلاب هستند، خود نیز نباید به بازیگران صحنه تخریب شخصیت های ملی کمک کند.

بدین ترتیب توقع جاممعه ما نسبت به رفتار و مواضع هاشمی رفسنجانی نباید بدون درنظر گرفتن موقعیت ملی و بین­المللی او باشد و توقع از هاشمی بیش از آنچه در آخرین نمازجمعه خود ابراز داشت، بیش از ظرفیت لازم است.

شاید موضوع "توقع از هاشمی" را باید با " درک موقعیت هاشمی رفسنجانی" تعویض کنیم. هاشمی رفسنجانی پایگاه خود را در بین اصولگرایان تثبیت کرده و در حوزه قم ریشه دارد و نیز از سوی حوزه مشهد و کم و بیش حوزه نجف حمایت می­شود. اگرچه عناصر مخالف او نیز پرچم اصولگرایی را به دوش دارند، لیکن حساب آنان از اصولگرایان جداست. آنان گروه جدیدی هستند که دیوارهای بلندی بین آنان و اصولگرایان در حال احداث است. این گروه که از آبشخور فکری دیگری  تغذیه می­شوند، اسلام جدیدی را برای عرضه آماده کرده­اند که اصولگرایان در موارد فراوانی با آنان اختلاف نظر دارند.

البته اثبات موارد فوق نیاز به گذشت زمان است تا تفاوت قرائت بنیادگران با اصولگرایان در مبانی مشخص شود.

لیکن حداقل می­توان به وضوح تفاوت قرائت آنان را در واژه­هایی چون ((مرجعیت)) ، ((انتظار)) و ((مردم سالار دینی)) آشکارا حس کرد.

آری! خواستگاه هاشمی رفسنجانی اصولگرایی است؛ لیکن عملکرد 20ساله گذشته او و احزابی چون کارگزاران که مواضع او را شاخصه­های جهت­یابی و تعیین گرایش خود می­دانند، از جنس اصلاح طلبان است. لذا هاشمی را نه محصور در اصولگرایی و نه لیدر اصلاحات باید قلمداد کرد؛ بلکه وی ذخیره­ای است که باید موقعیتش را درک کرد.

متقابلاً هاشمی اگر می­خواهد موقعیت ملی خود را حفظ کند، نمی­تواند افکار عمومی مردم ایران را که در جهت گیری و سازماندهی اجتماعی-فرهنگی جامعه تأثیر به سزایی دارند و نیز با شاخصه­های معشیتی، اقتصادی، مدیریتی، علمی و هنری شناخته می­شوند، نادیده بگیرد.


کلمات کلیدی:   سیاسی ،مرجعیت ،هاشمی رفسنجانی ،روحانیت