عقلانیت
ساعت ٦:۳٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳۱ فروردین ۱۳۸٩  

آیت‌الله جوادی آملی گفته است:

اگر حضرت حجت(ع) امروز ظهور کند این 7 میلیارد انسان را بر اساس عقل اداره می‌کند

(روزنامه فرهنگ آشتی صفحه 2، 21/1/89)

 

 

 

*سخنی با متدینین

-آیا متدینین عرفی، ولایت مدارها و بسیجی‌ها، قلباً چنین اظهاراتی را باور می‌کنند؟

-آیا آنها برای عقل تا این اندازه اعتبار قائل هستند که حکومت امام زمان سلام الله علیه را از این دریچه نگاه کنند؟

 

*علی (ع) می‌فرماید (نقل به مضمون):

جبرائیل بر آدم(ع) نازل شد و گفت ای آدم من مأمورم تو را میان سه چیز مخیر سازم تا یکی از آنها را برگزینی

آدم پرسید آن سه چیز کدامند؟

جبرائیل گفت عقل، حیا و دین

آدم گفت عقل را برگزیدم

جبرائیل به حیا و دین گفت شما برگردید

حیا و دین گفتند ما دستور داریم هر کجا عقل باشد با آن همراهی کنیم

جبرائیل گفت اختیار با خودتان است

سپس جبرائیل بالا رفت

(اصول کافی جلد 1 کتاب عقل و جهل حدیث دوم)

 -بدین ترتیب دین و حیا در سایه عقل باقی ماندند و آدم (ع) با گزینش عقل به حیا و دین نیز مزین شد

 

 

 

*نتیجه گیری اول:

1ـ حیات دین در سایه عقل است

2ـ دین و حیا (اخلاق) دو نشانه از نشانه‌های عقل‌اند

3ـ هر جا عقل حضور داشته باشد دین و حیا (اخلاق) نیز مشهود است

 

*سخنی با روشنفکران 

-آیا روشنفکران و نخبگان جامعه ما حدیث فوق را که منتسب به حضرت امیر (ع) است دال بر حقانیت خود نمی‌دانند؟

-آیا باورشان غیر از این است که عملکردشان عقلانی است و دعوتشان به عقلانیت است؟

-آیا با تصور به عقلانی بودن اندیشه و عمل روشنفکران، روشنفکران ضرورتی برای تعجیل در ظهور حضرت بقیه‌الله (ع) حس می‌کنند؟

-آیا با ملاکهای عقلانی نخبگان جامعه ما، مدیریت جهانی امروز غیرعقلانیست؟

-اگر مدیریت جهانی امروز عقلانیست این نوع تعقل چه التزامی به اخلاق و دیانت دارد؟

-آیا بود و نبود دیانت در این نوع تعقل تأثیر دارد؟

-آیا از این دریچه حکومت معاویه غیر عاقلانه بود؟

 

* فردی از حضرت صادق (ع) درباره عقلانیت معاویه پرسش کرد امام صادق فرمود (نقل به مضمون):

ویژگی معاویه زیرکی و نیرنگ اوست که به عقل شباهت دارد لیکن عقل نیست بلکه "نکر" است

آن حضرت در پاسخ به آن فرد که پرسیده بود عقل چیست فرمود (نقل به مضمون):

عقل چیزیست که به وسیله آن خداوند رحمان را می‌پرستند و با اتکا به آن بهشت به دست می‌آید

(کتاب اصول کافی جلد اول کتاب جهل و عقل حدیث سوم)

 

*نتیجه گیری دوم:

1ـ اندیشه‌ای که بشر را به سوی پرستش پروردگار دلالت نکند عقلانی نیست بلکه «نکرانی» است

2ـ اندیشه‌ای که محصولش بهشت و آخرت نباشد عقلانی نیست

3ـ هر جا که دیانت و حیا حضور نداشته باشد از عقل هم خبری نیست

۴- لازم است که ما یا اهل تعقل باشیم یا نسبت به عقلای جامعه تبعیت‌پذیر

 

 

*هنگامی که ملائکه دوزخ از اهل آتش می‌پرسند چرا عاقبت امرتان بدینجا ختم شد اهل دوزخ در پاسخ به آنان می‌گویند: (نقل به مضمون):

اگر تعقل می‌کردیم و یا به پند عقلا گوش فرا می‌دادیم کار ما به اینجا نمی‌کشید

(سوره ملک آیه 8 تا 10)

 

 

*خداوند متعال خطاب به عقل می‌فرماید (نقل به مضمون):

بهتر از تو و محبوب تر از تو مخلوقی نیافریدم و تو محبوب‌ترین مخلوقات در نزد من هستی

 من به واسطه تو مواخذه خواهم کرد و به واسطه تو ثواب می ‌بخشم

(کتاب اصول کافی کتاب جهل و عقل حدیث 32)

 

*نتیجه گیری نهایی:

1ـ اگر می‌خواهی محبوب خداوند شوی عاقل باش

2ـ یا باید از طایفه عقلا بود و یا نسبت به عقلا تبعیت پذیر

3ـکسی اهل دیانت است که در سایه عقل زندگی کند

4ـ دو نشان از نشانه های عقلانیت؛ دینداری و حیا‌ (عفت)است واگر این دو نشانه را ندارم از عقل فارغ خواهم بود

5ـ زیرکی و باهوشی الزاماً متعلق به عقلا نیست

6ـ تاریخ موج می‌زند از نقش شیاطین هوشمندی که در پشت پرده تظاهر به عقلانیت، نیت‌های پلیدشان را دنبال می‌کنند


کلمات کلیدی:   جوادی آملی ،معارف ،اهلبیت عصمت