روزنه امید
ساعت ۱٢:٤٩ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩  

تحلیل رویدادهای قبل و بعد از انتخابات 1388 بیش از آنکه از منظر انتخابات ریاست جمهوری دهم اهمیت داشته باشد از منظر تئوریک مهم است

به نظر من از منظر تئوریک پدیده انتخابات 88 مرحله‌ای از مراحل انقلاب و تقابل تئوریک دو جریان داخل نظام بود

1ـ جریانی که رأی مردم را نمی‌توانست تبیین اعتقادی کند لذا آن را تعیین کننده نمی‌دانست و حداکثر نقش تزئینی برای رأی مردم قائل بود

2ـ جریانی که نه تنها تبیین ایدئولوژیک برای رأی مردم داشت بلکه رأی مردم را علت موجده و مبقیه انقلاب قلمداد کرده و معتقد است ولی فقیه ـ که بالاترین مقام در نظام جمهوری اسلامیست ـ به شرط رأی مردم به مقام ولایت می‌رسد

 

 اخیراً از جانب تئوریسین اصولگرایان بنیاد گرا که در گذشته برای به مسند نشستن فقیه خواست مردم را تعیین کننده نمی‌دانست با اظهاراتی جدید روبرو شدیم

 

آیت‌الله مصباح یزدی در مدرسه فیضیه قم گفت:

آنچه برای فقیه واجب است آن است که برای تصدی پست حاکمیت اعلام آمادگی کند امااگر مردم او را قبول نکردند نمی‌تواند حاکمیت را به عهده بگیرد (خبرگزاری فارس، 7/2/89)

 

صرفنظر از ابهاماتی که از عدم همراهی آیت‌الله مصباح یزدی با جریان انقلاب از فردای سرکوب قیام 15 خرداد تا بعد از پیروزی انقلاب وجود دارد از آنجا که ایشان ایدئولوگ جریان اصولگرای بنیادگرا شناخته می‌شود، تغییر نگاه ایشان را می‌توان به فال نیک گرفت و آن را روزنه‌ای برای عبور از گردنه‌ سر راه ماشین انقلاب قلمداد کرد.

 

برای تشریح بهتر اظهارات فوق لازم است نگاهی اجمالی به گذشته داشته باشیم:

اساساً پدیده دوم خرداد 1376 پیش از آنکه رأی مردم به اصلاحات باشد، فرار مردم از استقرار اندیشه‌ای بود که به "جمهوری اسلامی" معتقد نبود و کلیت حاکمیت  دینی را به گونه‌ای ترسیم می‌کرد که نوعی بازگشت به "خلافت اسلامی" را در اذهان متبادر می‌ساخت.

این اندیشه نه تنها حق انتخاب برای مردم قایل نبود که این روش حکومت داری را غیر اسلامی می‌دانست و شاخص‌ترین نخبه پرچمدار این نظریه آیت‌الله مصباح یزدی بود

اما با موفقیت جریان طرفدار جمهوری اسلامی و استقرار شعار مردم سالاری دینی و به چالش کشیده شدن تئوری (شبه) خلافت اسلامی، در فاصله خرداد 76 تا خرداد 88 تغییراتی در نظریات تئوریسین مشهور طرفدار حکومت (خلافت) اسلامی به وجود آمد به طوری که رأی مردم در کلام سیاسی ایشان جایگاه پیدا کرد و بر خلاف گذشته که رأی مردم را تعیین کننده تلقی نمی‌کرد،برای مردم در امر شناسایی "ولی فقیه"،  شأنیت قایل شد .

اما در عین حال از منظر ایشان همچنان ولی فقیه، برگزیده خدا معرفی می‌شد و رأی مردم در انتخاب او تنها در حد کشف فقیهی بود که پیشاپیش مورد عنایت خداوند بوده است و از این رو بیعت بلاشرط با وی تکلیف ، دانسته می‌شد.

به این ترتیب و در اثر تقابل دو اندیشه اصلاح طلب و اصولگرا کم کم در ادبیات سیاسی اصولگرایان بنیادگرا تغیر ایجاد شد و بکارگیری واژه "جمهوری اسلامی" جایگزین واژه "حکومت اسلامی" گردید .

این تغییر نگاه اگرچه می‌توانست مثبت تلقی شود، لیکن همچنان با جریان مقابل خود تفاوت‌های مبنایی داشت و هنوز بر مبنای اندیشه آنان رأی مردم "تعیین کننده" شمرده نمی‌شد.

 

در حالی که نحوه گزینش رهبری در جمهوری اسلامی ـ بجز نحوه به رهبری رسیدن امام خمینی که طی یک پروسه 15 ساله تحقق یافت_و انتخاب" ولی فقیه" برای تصدی جایگاه مربوطه باید بر اساس رأی مستقیم یا غیر مستقیم مردم باشد (همچنانکه آیت الله خامنه ای با رای غیر مستقیم مردم یعنی با رای مجلس خبرگان رهبری در این جایگاه نشست)

از سوی دگر باید در نظر داشت که مردم بر مبنای منشوری به نام قانون اساسی به پای صندوق می‌روند. لذا هر گونه انتخاب مردم نوعی انتخاب مشروط است، مشروط به پای بندی شخص انتخاب شده به قانون اساسی؛ همچنان که التزام به قانون اساسی در سوگندنامه رئیس جمهور و نمایندگان مجلس منظور شده است به عبارت دیگر نه تنها فقهای بعد از بنیان‌گذار جمهوری اسلامی به شرط رأی مردم به حکومت می‌رسند بلکه التزام به قانون اساسی "شرط ضمن بیعت" مردم با" فقیه برگزیده شده" تلقی می شود.

 

حال اگرچه آیت‌الله مصباح یزدی در سخن اخیرش در حوزه "شرط ضمن بیعت" اظهار نظری نکرده است، اما همین که خواست مردم را در به حکومت رسیدن ولی فقیه مهم دانسته و با استدلال عقلی اثبات کرده است که اگر مردم نخواهند ولی فقیه نمی تواند حکومت کند خود گامی به پیش محسوب می شود که من  آن را به "روزنه امید" تعبیر کرده ام.

 

آیت‌الله مصباح در مدرسه فیضیه گفته است:

اگر مردم او (یعنی فقیه) را قبول نکردند او نمی‌تواند حاکمیت را بر عهده بگیرد چرا که از یک نفر اجرای تمام قوانین ساخته نیست (خبرگزاری فارس 7/2/89)

.................................................................................................................................

*برای اطلاع از متن کامل اظهارات آیت الله مصباح یزدی _براساس آنچه در سایت خبرگزاری فارس آمده_ می توانید پست قبلی مرا مطالعه کنید.