یازهم آقای مصباح
ساعت ٦:۳٦ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩  

آیت الله مصباح یزدی: شورایی بودن رهبری از نظر شرع و عرف مردود، و در عمل ناکارآمد است.

 

آیت الله مصباح یزدی در هفتمین نشست از سلسله نشست‌های «تبیین علمی ولایت فقیه» در مدرسه علمیه فیضیه به بعضی شبهات مطرح شده در باره موضوع ولایت فقیه پاسخ گفت.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آثار حضرت آیت الله مصباح یزدی ، رئیس مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در جمع طلاب و فضلای حوزه علمیه قم گفت: شرایط ایده‌آل حکومت اسلامی این است که معصوم(ع) حضور داشته و زمینه حکومت برای او فراهم باشد؛ زیرا معصوم(ع) هم قانون را به خوبی می‌شناسد، هم تحت تأثیر هوای نفسانی واقع نمی‌شود، و هم در تشخیص مصالح جامعه خطا نمی‌کند.
آیت الله مصباح یزدی با اشاره به این قاعده عقلایی که هرگاه استیفای کامل مصلحت میسر نبود، باید به شبیه‌ترین گزینه به مصلحت کامل مراجعه شود، ادامه داد: اگر دسترسی به معصوم میسر نباشد، باید به شبیه‌ترین افراد به معصوم مراجعه کرد.
وی با استناد به روایتی گفت: تشکیل حکومت واجب است؛ اما چون شرایط حکومت ایده‌آل که حکومت معصوم(ع) است، فراهم نیست، باید به شبیه‌ترین افراد به معصوم مراجعه شود؛ نه این‌که اصل تشکیل حکومت منتفی شود.
علامه مصباح یزدی در جواب این شبهه که اسلام در زمان غیبت معصوم(ع) کاری به حکومت ندارد و خداوند این مسأله را به بندگان خود واگذار کرده است، گفت: خدای متعال راضی نیست که جامعه انسانی و به خصوص جامعه اسلامی در معرض فساد قرار گیرد و این امر اختصاص به زمان حضور معصوم ندارد.
وی در ادامه افزود: هر امری از نظر شارع حکمی دارد و هیچ مسأله‌ای وجود ندارد که بدون حکم شرعی باشد؛ ولی کشف این احکام گاهی از طریق نقل است و گاهی عقل توانایی کشف آن را دارد؛ از جمله این موارد آن است که ما به حکم عقل می‌فهمیم شارع راضی به اختلال در نظام و فوت شدن مصلحت مسلمین نیست، و از مسلمات فقهی است که هر امری که منجر به اختلال نظام شود، از نظر شرع مردود است.
عضو مجلس خبرگان رهبری سپس به شبهه دیگری مبنی بر تشکیل شورای رهبری اشاره کرد و گفت: عده‌ای ادعا می‌کنند که اقربیت به معصوم می‌تواند از طریق تشکیل شورای رهبری حاصل شود؛ و اگر در این شورا در باره مسأله‌ای اتفاق باشد، اطمینان بیشتری به نتیجه حاصل می‌شود و اگر اتفاق نظر نباشد، از اصل عقلایی پیروی از نظر اکثریت متابعت شده است.
وی در پاسخ به این شبهه با اشاره به این‌که هیچ فقیهی در هیچ کتاب فقهی‌ای چنین شیوه‌ای را مطرح نکرده است، ادامه داد: انبیاء و ائمه(ع) نیز شورایی را به عنوان هیأت حاکمه تشکیل ندادند. این روش نه تنها در اسلام، بلکه در هیچ‌یک از ادیان الهی و یا حتی حکومت‌های موفق دنیا هم مطرح نشده، و حتی در کشور شوروی سابق که به صورت شورایی اداره می‌شد نیز صدر هیأت رئیسه که یک‌نفر بود، در موارد اختلافی حرف آخر را می‌زد.
علامه مصباح یزدی افزود: هر چند از نظر عقل شورایی بودن رهبری محال نیست، ولی چنین شیوه‌ای در عمل موفق نیست؛ زیرا کمتر اتفاق می‌افتد که در مسائل نظری مهم همه اعضای شورا اتفاق نظر داشته باشند.
وی هم‌چنین گفت: شورایی بودن رهبری باعث تأخیر در انجام برخی امور می‌شود؛ در حالی‌که بعضی از مسایل سرنوشت‌ساز نیازمند تصمیم قطعی و سریع است و در چنین مواردی با تشکیل شورا مصلحت فوت می‌شود؛ حتی در مواردی تصمیم‌گیری همراه با خطا بهتر از این است که تأخیری در آن صورت بگیرد. نمونه‌های بارز چنین تصمیم‌گیری‌های قطعی و سریع را می‌توان در طول 8 سال دفاع مقدس مشاهده کرد.
وی افزود: امام خمینی(ره) تشخیص دادند که در روز 22 بهمن 57 مردم به خیابا‌ن‌ها بیایند؛ در حالی‌که هیچ یک از سیاست‌مداران و روحانیون موافق این کار نبودند. اما با حضور مردم در خیابان‌ها و شکستن حکومت نظامی بود که انقلاب به پیروزی رسید.
علامه مصباح یزدی در ادامه با اشاره به نظر اسلام در خصوص شورایی بودن حکومت گفت: مشورت در اسلام مورد تأکید است و حتی پیامبر(ص) و ائمه(ع) نیز مشورت می‌کردند؛ اما در هنگام تصمیم‌گیری مستقل عمل می‌کردند. نص قرآن و روایات و سیره عملی انبیاء(ص)، ائمه(ع) و علما نیز بر واحد بودن رهبری دلالت دارند.
وی ادامه داد:طرح چنین مسأله‌ای این احتمال را به ذهن می‌آورد که اندیشه ناسالمی برای تضعیف ولایت فقیه در کار است. البته شاید افرادی با نیت خیر این مسأله را مطرح کرده‌اند و یا خود را مصلحت‌دان کامل می‌دانند و خواسته‌اند با تشکیل شورای رهبری زمینه حضور خود را در این شورا فراهم کنند، تا در جهت مصلحت جامعه عمل کنند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به نحوه انتخاب ولی فقیه از بین افراد واجد شرایط گفت: همان‌گونه که هر کس برای انتخاب مرجع تقلید خود به سراغ کارشناس و اهل خبره می‌رود، برای انتخاب ولی فقیه نیز باید کارشناسان و خبرگان نظر بدهند.
استاد اخلاق حوزه علمیه افزود: اگر افراد در انتخاب مرجع تقلید اعلم با یکدیگر اختلاف داشته باشند اشکالی ایجاد نمی‌شود؛ زیرا اختلاف در عمل به احکام فردی مشکل‌ساز نیست؛ اما در مسائل اجتماعی نمی‌توان گفت هرکسی به مرجع تقلید خود مراجعه کند زیرا مصالح اجتماعی در سایه یکپارچگی در تصمیم وعمل حاصل می‌شوند؛ پس باید کارشناسان فقیه جامع‌الشرائط و اعلم را شناسایی کنند ودر صورت ثابت شدن اعلمیت یکی از ایشان، همه مردم، حتی فقهای دیگر نیز باید در مسائل اجتماعی و حکومتی نظر وی را بپذیرند تا اختلال در نظام و تفویت مصالح مسلمین لازم نیاید. هم‌چنان‌که در زمان رهبری امام(ره) فقهای بزرگی که بعضی از ایشان از استادان حضرت امام (ره) بودند، احکام حکومتی وی را بر نظر خود ترجیح می‌دادند.
وی با اشاره به شیوه انتخاب کارشناسان و خبرگان برای شناسایی اصلح گفت: مردم هر شهر یا منطقه که به عالم شهر خود دسترسی دارند و به عدالت و علم او اطمینان دارند، با شناخت کافی آنها را به عنوان اهل خبره انتخاب می‌کنند، تا آنها نیز از میان فقها فرد اصلح را برای تصدی منصب ولایت فقیه انتخاب کنند؛ چون مسلم است که همه افراد جامعه توانایی شناسایی فقیه اصلح را ندارند.
گفتنی است در پایان این جلسه که دوشنبه، 20 مهرماه برگزار شد، علامه مصباح یزدی به سؤالات و شبهات حاضران در خصوص ولایت فقیه پاسخ گفت.
(یایگاه اطلاع رسانی آثار آیت اله مصباح در تاریخ ٢٢/٢/١٣٨٩گزارش فوق را تحت عنوان خبر ٢١١منتشر کرد) 

کلمات کلیدی:   مصباح یزدی ،سیاسی