آیت الله خامنه ای و روشنفکری(2)
ساعت ٢:۳٧ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٩ شهریور ۱۳۸٩  

سابقه:در پست قبل انگیزه خود را از لزوم آشنایی با گرایشات روشنفکرانه آیت الله خامنه ای و موقعیت ایشان در دهه اول انقلاب به صورت اجمالی و در حد فهم خویش بیان کردم و در این پست به ارتباطات ایشان -بعد از رهبری- با جریان موسوم به چپ عرضه کرده ام تا مورد نقادی دوستان قرار گیرد 

آیت الله خامنه ای و جناح چپ

با شروع رهبری آیت الله خامنهای علی القاعده میبایست زمینههای لازم برای بروز ایدههای روشنفکرانهی ایشان فراهم شده باشد.لیکن پیوندهای دهه اول انقلاب بین ایشان و جریان راست سنتی مانع از تحقق خواسته هایش بود .

به عبارت دیگر از آنجایی که سنتگرایان عموما محافظه کارند و از شاخصهای روشنفکری کمتر بهره می گیرند , ظرفیت مناسبی برای بروز ایدههای روشنفکری نیستند و نتوانستند برآورده کننده نظرات روشنفکرانه ایشان باشند.حتی دقت نظر آیت الله خامنه ای در هنگام معرفی کابینه دولت آقایان هاشمی و خاتمی –در حوزه گزینش وزیر ارشاد- نیز نتوانست زمینه مورد نظر ایشان را ایجاد کند.

البته روشنفکری –اگرچه می تواند ابزار دست هر جریانی قرار گیرد-  هنری است که از هر طیفی ساخته نیست بلکه به شاخصه هایی نیازمند است که در کشور ما در جریان های چپ مذهبی و چپ لیبرال به مراتب بیشتر از راست مذهبی و یا راست لائیک یافت می شود.

 با توجه به دسته بندی های خودی و غیر خودی در حاکمیت دو دهه اخیر طبعا امکان روابط صمیمی بین آیت الله خامنه ای با چپ لیبرال میسر نبوده است . اما امکان برقراری پیوند  صمیمی بین ایشان و چپ مذهبی -در عالم ذهن- غیر ممکن نبود.

در عین حال رابطه متقابل ایشان و چپ مذهبی -آن روز کشور که به خط امام مشهور بود- بسیار سرد بود؛ سوابق ذهنی متقابل چپ خط امام و آیت الله خامنه ای نه تنها زمینههای پیوند را نوید نمیداد بلکه با حذف جریان چپ خط امام از مراکز تصمیمسازی و مدیریت کلان کشور -بعد از حیات امام- شکاف بین چپ خط امام و آیت الله خامنه ای عمیقتر شد.

 این وضعیت تا بروز پدیدهی دوم خرداد 76 -هرچند غیر آشکار- ادامه داشت.

بعد از بروز پدیده دوم خرداد آیت الله خامنهای –اگرچه در ابتدا روی خوشی به پیروزی اصلاحطلبان در سال 76 نشان نداد- در آستانهی انتخابات مجلس ششم طرح بازسازی و ترمیم رابطه با جریان چپ موسوم به خط امام را فراهم آورد .

لیکن سیر تحولات پس از رحلت امام تا آغاز مجلس ششم هویت جدیدی به چپ مذهبی داده بود؛ یعنی چپی متولد شده بود که بیش از آنکه عدالتخواه -که شاخصه مهم چپ خط امام در دهه اول انقلاب بود- باشد، توسعه گرا بود.

با این وجود آیت الله خامنهای از موضع طرفداری با اصلاحات وارد صحنه شد لیکن موافقت خود را مشروط به هدایت اصلاحات باسرانگشت رهبری کرد.

اما چپ توسعه گرا به این ایده وقعی ننهاد و لذا شکاف بین چپ و رهبری که تا قبل از دوم خرداد خیلی علنی نبود به وضوح آشکار شد و لذا این اقدام نیز نتیجه بخش نگردید.

در این هنگام بود که زمینه برای بروز چپ جدیدی فراهم شد و گروههای جدیدی مانند آبادگران – با انتخابات مجلس هفتم- وارد صحنه سیاسی کشور شدند.    (ادامه دارد)


کلمات کلیدی:   آیت الله خامنه ای ،سیاسی