فاطمیه در نگاه خاتمی
ساعت ۱٢:۳٥ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٩ فروردین ۱۳٩٢  

در مراسمی که به مناسبت شهادت حضرت زهرا.س در دفتر سید محمد خاتمی برگزار شد، وی درباره آن حضرت سخنرانی کرد.

وی با تسلیت ایام فاطمیه گفت:« حضرت زهرا یک عالم است، عارف است، زاهد است، دارای بینشی قوی است و البته معصوم است، همچنین که پیامبرعظیم الشان اسلام و اولیای گرام اینگونه بوده‌اند.»

ادامه داد:« در ورای اینها و به خاطر همه این خصوصیت‌ها؛ زهرا(س) یک الگو و معلم است، معلم زندگی دین خدا دین هدایت است، هدایت انسان به سوی کمال و این بزرگواران راه کمال را پیمودند و به ما نشان دادند و بخصوص زندگی را برای ما معنا کردند.»

خاتمی با بیان اینکه در مورد دین دو بینش و دیدگاه یک بعدی به ویژه در خصوص اسلام وجود داشته است، اظهار داشت:«یک دید، دید صوفیانه است که دین را  فقط متکفل کمال بخشیدن آدمی و رسیدن او به کمال ابدی می‌داند. البته هدف اقصی دین نیز همین است که انسان به زندگی جاوید کمال یافته برسد.»

وی تصریح کرد:«مشکل کار این است که به تعبیر فارابی این دید می‌گوید درک وجود حقیقی مستلزم ترک وجود طبیعی است. یعنی شما باید دنیا را رها کنید، در خود فرو روید تا به کمال واقعی برسید، غافل از اینکه اگر شما دنیا را رها کنند دنیاخواران و دنیاداران، شما را و زندگی و دنیا را رها نمی‌کنند بلکه دنیا را بر شما سخت می کنند و جای شما را می‌گیرند.»

رئیس دولت اصلاحات با تاکید بر اینکه «خالی کردن صحنه زندگی به قصد رسیدن به هدف غایی، سبب می‌شود که ظالمان، زورگویان و دنیاخواران عرصه را پر کنند»، ادامه داد:« به همین دلیل فارابی این بینش را از اقسام مدینه جاهله می داند که می گوید درک وجود حقیقی مستلزم ترک وجود طبیعی است، دنیا را نفی می کنند و طبعا زندگی مدنی و اجتماعی و پرداختن به آن زندگی را مورد غفلت قرار می‌دهند.»

خاتمی در تشریح دید دوم که به ظاهربینان تعلق دارد، گفت:« آنها دین را در ظواهر می بینند، ظواهری که مهم هستند اما قالب و صورتی هستند برای یک واقعیت بزرگتر. البته هدف اصلی و نهایی دین، رساندن انسان به کمال است و کمال واقعی و اصلی در جهان دیگر تحقق پیدا خواهد کرد یا بهتر بگوییم نتیجه کمال در این دنیا در دنیای دیگر ظاهر می‌شود و هدف اصلی دین هم این است.»

وی سپس با طرح این سئوال که«از آنجا که انسان به وجود می‌آید تا به نشئه دیگر می‌رسد،چه باید کرد؟»، اظهار داشت:«دید اول می گوید این فاصله را رها کنید و دید دوم می گوید فقط به ظواهر بپردازید و نه به عمق‌ها.متاسفانه بر اثر حکومت‌های جبار و مسبتند، هم دید صوفیانه بر دنیای اسلام به این معنا تقویت شده و هم ظاهرگرایی و ظاهر بینی، قدر دید و درصدر نشست و وآنچه فراموش شد روح دین است.»

رئیس دولت اصلاحات تصریح کرد:« علاوه بر رسالتی که دین برای کمال بخشیدن به  انسان دارد و هر انسانی باید با عرفان و آگاهی و عبادت و سلوک و معنویت آن مراحل کمالی را درک کند تا بتواند آن نتایج کمال را در زندگی جاوید و ابدی ببینید، دین ناظر بر زندگی این جهانی هم هست، دست کم با برداشتی که ما داریم و در واقع  در مقایسه اسلام با سایر دین‌های بزرگ، به این بخش زندگی عنایت و توجه شده است.»

به گفته خاتمی این بدان معناست که شهر خدای آگوستین در برابر شهر دنیا در اسلام با یکدیگر عجین می‌شود، در واقع شهر خدا در همین زمین و به دست خود انسان باید محقق شود.

وی یادآورد شد:«در اینجاست که روح دین اهمیت فراوان پیدا می‌کند، ظواهر دینی هم ناظر به این  روح است و اگر از این روح تهی شد ارزشی ندارد. به نظرم  برای این روح می‌توان مشخصاتی را جستجو کرد ولی اجمالا اشاره می کنم که آن روح، عدالت است و اخلاق.»

رئیس‌جمهور سابق کشورمان با اشاره به آیه شریفه« لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»، اظهار داشت:« در اینجا محور خود انسان و آگاهی است.این انسان است که باید به قسط و عدل و عدالت در همین دنیا قیام کند و در روابط و مناسبتاتی که در جامعه برقرار می‌شود عدالت و اخلاق حاکم باشد و انسان متکفل و مسئول در برابر این مسئله است.»

وی ادامه داد:« پیامبر فقط معلم است و مذکر، این انسان است که باید با آگاهی خود قسط را برقرار کند، اخلاق و عدالت، روح زندگی این جهانی است که اگر بود آن زندگی، زندگی مناسب دینی است و اگر نبود، هرنامی داشته باشد آن زندگی، زندگی مطلوب دینی نیست.»

رئیس بنیاد باران، پیامبراکرم(ص)، حضرت زهرا(س) و حضرت امیرالمومنین(ع)  را نمونه معلمان چنین زندگی‌ای دانست و گفت:« وقتی می‌گوییم عدالت و اخلاق، منظور عدالت و اخلاق شخصی نیست البته مهم است بلکه منظور این است که سیستم و نظام عادلانه و اخلاقی باشد.»

وی در ادامه و پیش لز قرائت فرازی از فرمایشات حضرت صدیقه طاهره، گفت:«امروز در فن تحلیل در دنیا مطرح است گرایش‌های مختلفی وجود دارد، از جمله اینکه وقتی ما به یک متن مراجعه می کنیم یک گفته یا نوشته را می‌بینیم، باید به آن سوی آن برویم و ناگفته را ببینیم و ناشنیده و نانوشته را ببینم، البته در اصول ما هم بحث ابتدایی اینکه ممدوح و مفهوم گفته شده است.»

خاتمی سپس اظهار داشت:« بعد از آن حادثه تلخ، زنان مهاجر و انصار خدمت حضرت فاطمه(س) رسیدند و چند جمله‌ای با ایشان سخن گفتند و احوال ایشان را جویا شدند که حضرت پاسخ دادند بسیار بد است.»

وی افزود:« سپس ایشان فرمودند: « واطمئنوا للفتنة جأشاً» مطمئن باشید فتنه‌ای فراگیر خواهد آمد و دامنگیر و گریبانگیر شما خواهد شد،« وأبشروا بسیف صارم» منتظر شمشیر بران باشید که بر سر شما فرود خواهد آمد،« وبهرج شامل» به گسست و هرج و مرج و از هم پاشیدگی جامعه خواهد رسید،« واستبداد من الظالمین» دچار استبداد، خودکامگی و تمامیت خواهی ظالمین خواهید شد که آن استبداد« یدع فیئکم زهیداً» آنچه که باید در اختیار شما قرار بگیرد و حقی که شما از زندگی دارید بسیار ناچیز می‌گذارند که به دست شما برسد، یعنی یک محرومیت اجتماعی و اقتصادی بسیار سخت در انتظار شماست،« وجمعکم حصیداً »  آنچه شما می کارید را آن اسبتداد و ستم خواهد دروید، یعنی بهره‌های شما را او خواهد گرفت،« فیا حسرة لکم ، وأنى بکم ، وقد عمیت علیکم » و آن حسرت و افسوس بر شما که شما را چه می شود که این همه مسئله بر شما تاریک و مبهم مانده است.»

رئیس جمهور سابق کشورمان تصریح کرد:« اینها نشانه بینش بالای حضرت زهرا(س) است که پیش بینی روزهای بعد و نقطه‌ای که از آن انحراف شروع شد و  وضعیتی که جامعه اسلامی به آن می رسد را نشان داد، نکته پشت این سخنان این است که این وضع مورد قبول حضرت زهرا(س) و مورد قبول دین خدا نیست.»

وی افزود:« حضرت زهرا(س) جامعه‌ای را مطلوب می‌دانند که جامعه ای بدون فتنه و هرج و مرج باشد و دارای انسجام و پیوند، جامعه‌ای که در آن از استبداد و خودکامگی به هر نام و عنوانی خبری نباشد، جامعه‌ای که به لحاظ اجتماعی و اقتصادی عدالت حاکم باشد و هرکسی به حق خود برسد و به آنچه شایسته است برسد و نیز جامعه‌ای که افرادش بیدار باشند.»

رئیس بنیاد باران تاکید کرد:«خطاب حضرت زهرا به مردم و مهاجران و انصار است و آنها را مورد خطاب خود قرار می‌دهد گرچه این زنان و مردان خود مستقیما آن جریان را به وجود نیاوردند ولی حضرت می‌فرماید که شما مسئولید و نمی‌توانید بنشینید و ببینید که دیگران چه می کنند و آن هنگام که آن حادثه رخ داد دیگر شما و غیر شما، کسانی که مستقیم و غیرمستقیم دست اندرکار بودند فرق نمی‌کند و همه و همه مسئولیت دارند.»

خاتمی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به روایات متعددی که امروز را روز شهادت حضرت زهرا(س) می‌داند، گفت:« امروز روز سختی است برای خانواده اهل بیت و خانواده علی(ع)، زن جوان و بازمانده محبوب و مطلوب رسول خدا که پیامبر اکرم بر دست او بوسه می زد و او را مادر خود می داند، یعنی مادر آن حقیقت محمدیه‌ای که از ازل تا ابد گسترده است می‌داند در اوج جوانی در بستر افتاده است و  گرداگرد او امیر المومنین، فرزندان او و نیز برخی بستگان او حضور دارند و فضایی بسیار غمگینانه در این خانه کوچکولی به بزرگی همه زیبایی‌ها  و حقیقت‌ها حاکم است.»

وی افزود:« در گوشه این اتاق کوچک، دختری پنج شش ساله به نام زینب(س) ایستاده است، زینب میراث دار زهرا است، بعد از زهرا، زینب زهرای دوم است، ما می توانیم تصور کنیم که آن لحظات برای آن فرزند عزیز با آن همه مهر و عطوفت و علاقه‌ای که بین او مادرش است چقدر لحظه سختی است ولی من نمی‌دانم آن لحظه بر زینب کبری سخت‌تر گذشت یا وقتی از خیمه بیرون آمد و دید در گودال  قتلگاه به جای خویشان و به جای نزدیکان، دشمنانی با تیغ‌ها و نیزه‌ها و سنگ‌ها  گرداگرد بدن مبارک اباعبدالله را گرفته‌اند، من معقتدم که این لحظه، لحظه سخت تری است.»

سیدمحمد خاتمی خاطر نشان کرد:« گرچه او دختر فاطمه و دختر علی است و دل او از آسمان‌ها روشن‌تر شد و از دریاها گسترده‌تر است و همین خصوصیات است زینب کبری را میراث‌دار حضرت زهرا(س) می‌کند، سلام بر زینب و سلام بر زهرا و سلام بر امیرالمومین علی بن ابیطالب و اولاد راستین او.»

...........................

منبع: سایت بنیاد باران


کلمات کلیدی:   سید محمد خاتمی ،اصلاح طلبان ،فاطمیه ،معارف