ژئوپلتیک و دیپلماسی
ساعت ۱٠:۱٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٤ بهمن ۱۳٩٢  

در 11 بهمن 1392 مصاحبه ای از من در سایت شفقنا منتشر شد که بخشی از آنرا که مرتبط با موضوع این پست میباشد با ویرایش جدید ارائه کرده ام شاید ارزشی داشته باشد(قسمت دوم) 

پرسش: ایران تا چه اندازه توانسته است در این چند دهه از جایگاه ژئوپلیتیکی خود، قرار گرفتن در بیضی استراتژیک انرژی و اشراف بر تنگه هرمز که همواره توجهات جهانی را نسبت به خود برانگیخته است، بهره برداری مناسبی داشته باشد؟

 پاسخ: موقعیت استراتژیک ایران که به آن اشاره شد، خود به خود تاثیر گذار است و این تاثیرگذاری می تواند کنشی یا واکنشی و مبتکرانه یا منفعلانه باشد بنابراین تاثیر گذاری موقعیت ژئوپلیتیکی ایران از این زوایا قابل بحث است.

از روزی که انقلاب شد، قرار نبود نظام بین الملل با ما آشتی کند بنابراین امکان بهره برداری مبتکرانه از این موقعیت، بسیار دشوار بود.

آنچه باعث شد کشور بتواند از این موقعیت استراتژیک، بهره برداری کند، متاثر از قدرتی است که با تشکیل نظام مستقل جمهوری اسلامی ایران عینیت پیدا کرد.

موقعیت ژئوپلیتیک ایران، خود به خود تاثیر گذار استو گاهی این تاثیرات به خودزنی رقبا تبدیل می شود. به طور مثال در دوران جنگ، کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس، نفت را به بشکه ای  5 دلار رساندند تا ایران را در فشار قرار دهند و مجبور به پذیرش قطعنامه 598 کنند. این در حالی است که ضرر فروانی، متوجه خود آنها نیز شد. خود زنی کردند تا دور موفقیتهای ایران را در جنگ متوقف کنند. بنابراین جایگاه ژئوپلیتیکی کشور، تاثیرگذاری های فراوانی داشته است اما ممکن است این تاثیرگذاری نسل جدید را اقناع نکند. زیرا که در ارزشهای نسل جدید میزان موفقیت را با شاخصهای رفاه عمومی می‌سنجد.

 پرسش: یعنی فکر می کنید موقعیتهایی که کشور در تعاملات جهانی با آن مواجه بود اجازه نداده است که استفاده مبتکرانه از این موقعیت صورت گیرد؟

 پاسخ: در این سی و چند سال، ابتدا ایران و  آمریکا دو سوی صحنه بودند که هنوز هم هستند. آمریکایی ها تا همین دوران اخیر، همواره به دنبال این بودند که به گونه‌ای شکست خود را در ایران جبران کنند. اما به نظر می‌رسد نگرش آمریکایی‌ها تغییر کرده و دانسته‌اند که باید واقعیت توانمندی ایران را به رسمیت بشناسند. هرچند که نسبت به تغییر گرایش آمریکایی‌ها تردیدهایی نیز وجود دارد.

 سوال اینجاست که آیا آمریکایی‌ها واقعا احساس می کنند دیگر نمی‌توانند به جنگ سرد علیه ایران ادامه دهند یا در حال زمینه سازی برای بازگرداندن ایران به پشت خاکریز هستند؟ این سوالی است که جای تامل دارد.

تا کنون ادراک دوجانبه‌ای بین ایران و آمریکا برای گفتگوی به میزان اموز وجود نداشته است.

 پرسش: آیا در حال حاضر رویکرد موجود در زمان جنگ نسبت به ایران تغییر کرده است؟ یا هنوز هم مقاومتی نسبت به قدرت گرفتن ایران وجود دارد؟

 پاسخ: در دوران جنگ نمی‌خواستند ایران پیروز جنگ باشد. اما با پذیرفتن قطعنامه 598 توسط ایران شمارش معکوس سقوط صدام رقم خورد، با سقوط صدام عملا ایران به پیروزی بزرگی دست یافت.

لذا آنچه می‌خواستند ( که ایران طرف پیروز جنگ 8 ساله نباشد) عملا محقق نشد.

پس از آن، درپی این بودند که ایران در مرزهای خود محدود شود و نباید به عنوان یک قدرت منطقه‌ای شناخته شود. اما این خواسته‌ی‌شان هم محقق نشد.

آمریکایی ها در حمله به افغانستان و عراق مجبور شدند با ایران توافق کنند. در سوریه نیز که خواستند ایران را کنار بگذارند اما مشاهده می شود که کارشان مشکل شده و بدون ایران نمی توانند مساله را به نتیجه رسانند. بنابراین هرچند نمی خواهند ایران قدرت منطقه‌ای شود. اما ایران به قدرت منطقه‌ای تبدیل شده است.


کلمات کلیدی:   خلیج فارس ،آمریکا ،قطعنامه 598 ،دفاع مقدس