درباره داعش (آخرین قسمت)
ساعت ۱٠:۳٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱ امرداد ۱۳٩۳  

 ادامه پست قبل

28 - گفته می شود یکی از دلایل اصلی سقوط سریع موصل و تصرف شهرهای دیگر عراق، ضعف ارتش عراق و در کنار آن، عدم تصفیه عناصر بعثی بود؟

رشید: ارتش عراق، ارتش مطمئنی نیست و برای حفظ امنیت داخلی خوب است که متاسفانه داخل آن هم به جهت همین اختلافات، ناپایدار است. این پایه، ضعیف است که هم آمریکایی ها و هم ایرانی ها آن را تقویت می کنند. تقویت ایرانی ها امروز به مراتب بیش از آمریکایی هاست؛ این سیصد نفری که آمریکا گفت به عراق می فرستد، به طور عمده مشاور اطلاعاتی هستند و می توانند کمک های ماهواره ای، اطلاعاتی و جاسوسی داشته باشند، اگر اطلاعات درست به آنها دهند. در حالی که ایرانی ها می توانند مشاوران لجستیک بهتری باشند. باید سیاست گذاری درستی برای نقش دولت شود اما به نظر می رسد بیشترین نقش را رهبری روحانیت داراست.

29 - ریشه بحث تجزیه عراق به کجا برمی گردد و آیا قدرت ها بر سر منافع خود این پروژه را دنبال می کنند؟

رشید: بحث تجزیه تنها بیرون از عراق مطرح نیست و حس من این است که میان اهل سنت و حتی بین شیعیان نیز وجود دارد. از روزی که جمهوری عراق تشکیل شد و عبدالکریم قاسم و دیگران آمدند، حکومت در اختیار اهل سنت بود. در صورتی که نسبت به شیعه در اقلیت بودند اما حاکمیت در اختیار آنها بود. حال این حاکمیت چندین ساله، یک مرتبه از دست آنها خارج شده است. در تحلیل ها باید این مسایل تاریخی را نیز در نظر گرفت و در بروز وضعیت امروزی عراق فقط عربستان یا خطاهای دولت عراق و حمله های داعش دخیل نیست، بلکه این نکات نیز اثرگذار بوده اند. هرچند اینها ممکن است چندان مهم نباشد اما تاثیرگذار است؛ به ویژه در عراق که بافت اصلی اش را قومیت ها و عشایر تشکیل می دهند، انگیزه های قومی دارای اهمیت فراوان است.

30 - با توجه به حساسیت مساله قومیت ها و فرقه های مختلف موجود در عراق، آیا مانور گروه های شبه نظامی شیعه از جمله طرفداران مقتدی صدر ممکن است موجب تشدید اختلافات فرقه یی در این کشور شود؟

رشید: ایران در عراق، قدرت بسیاری دارد. نگرانی چندان در این زمینه وجود ندارد، حتی به نظر نمی رسد اشتباهاتی که در یکی دو دهه قبل بین نظامی های طرفدار صدر با دیگران اتفاق افتاد، رخ دهد. زیرا هم خود صدر پخته تر شده و هم روابط تعریف شده تر هستند.

31 - چه راهکاری وجود دارد که عراق به آرامش و ثبات برسد و این فضای جنگ، کشتار و خشونت موجود که هر روز در حال تشدید است،  از بین رود؟ حاکمیت عراق چگونه می تواند جلوی فروپاشی خود یا تجزیه کشور را بگیرد؟

رشید: نمی توان حرف قطعی زد اما همانطور که گفته شد، این بحران در دو مثلث حل می شود. در مثلث خارجی، رابطه «ایران و آمریکا» و «آمریکا و عربستان» دارای اهمیت بیشتری است و به نظر می رسد در شرایط فعلی رابطه ایران و عربستان چندان مهم نیست.

32 - یعنی مثلث داخلی، خود به تنهایی نمی تواند مساله را حل کند؟

رشید:خیر! نمی تواند. برای این مساله عربستان باید حتما از پشت صحنه خارج شود یا جریان دفع خطر تا اندازه ای قوی باشد که عربستان، دست خو را بالا برد، در حالی که این قدر قوی نیست. کف امتیازهایی که عربستان می خواهد این است که بخشی از اهل سنت به قدرت بازگردند.

33 - این انتقاد را که می توان به حاکمیت فعلی عراق هم وارد کرد.

رشید: منظور من ماجرای انفجار رخ داده است. در انفجارهای عراق، اهل سنت حساب خود را از گروه های دیگر جدا نکرد. دعوا اگر سیاسی بود، قابل هضم بود اما این فقط سیاسی نیست و از اهرم های سرکوب، ارعاب و کشتار جمعی استفاده می کنند و بسیار هم بد استفاده می کنند. پشت همه اینها نیز عربستان قرار دارد. عربستان به سادگی به این قصه تن نمی دهد.

34 - پس راهکاری کلی هم نمی توان ارائه داد؟

رشید: پیچیدگی، بسیار است؛ به ویژه در مورد داعش که مساله ای ایدئولوژیک است. مسایل ایدئولوژیک پایان پذیر نیست، از حجم آن کاسته می شود، هم پیمانان آن دور می شوند و ممکن است احساس ناکارآمدی کند یا مایوس شود اما تمام نمی شود. فرهنگ داعشی ها، فرهنگ سفیانی است. نمی گویم سفیانی هستند و این ساده اندیشی را نمی کنیم اما این فرهنگ، آن فرهنگ است. این فرهنگ اگر بگوییم تازه شروع شده است، تازه هم باید رو به گسترش باشد.