موقعیت داعش در منطقه
ساعت ٤:۳۸ ‎ب.ظ روز شنبه ۸ فروردین ۱۳٩٤  

 مقاله ای به قلم من در ماهنامه نوروزی "مهرنامه" درج شده که قسمت سوم آنرا ارائه می نمایم 

(به امید نقد دوستان)

موقعیت داعش در منطقه

پدیده ی داعش پدیده ای اتفاقی نیست. هرچند که وقایع اتفاقیه دست به دست هم داده اند تا چنین پدیده ای همه را حیرت زده کند. این پدیده ریشه ای درتاریخ معاصر دارد که با نقش منطقه ای امپرراطوری انگلستان با ایده ئولوژی وهابیت متولد شد. بعد از ایفای نقش خود در حوزه منافع انگلیس سالها در خواب زمستانی رفته بود. با پیروزی انقلاب ما و با زمینه ای که تهاجم ارتش سرخ شوروی به افغانستان، ایجاد کرد این جریان همسو با منافع آمریکا، عربستان و پاکستان، تجدید حیات کرد. ضمن اینکه نسخه برداری از انقلاب ما نیز موجب همگرایی و ایجاد تشکّل هایی در جامعه ی سنّی مذهب غیر ایرانی شد که بعضا نسخه های برداشته شده غلط از آب درآمد. حاکمیت طالبان در افغانستان و اشغال افغانستان توسط آمریکا و سپس برپایی زندان گوانتیامو آزمایشگاهی شد برای آمریکا تا در باره پدیده طالبان و القاعده مطالعه، برنامه ریزی و عملیات اجرایی انجام دهد. تولد پدیده ای به نام داعش ترکیبی از مسائل فراوان است و نمی توان گفت که آمریکا مولِّد این مولود است. اما بی تردید یکی از عوامل حیات این مولود آمریکاست. همچنین به نظر می رسد که مهم نیست چه عواملی این پدیده را تولید کرده اند، بلکه مهم این است که از چه عواملی از این پدیده بهره می برند.

اگر کمی به عقب برگردیم، پس از حملات اخیر ارتش اسرائیل به نوار غزه موجی از تظاهرات ضداسرائیلی در اروپا به راه افتاد و حال آنکه فجایع اخیر داعش، نه تنها بر چهره ی جنایت آمیز اسرائیل پرده کشیده بلکه واکنش های علیه اسرائیل را محو کرده است. همچنین توجه به جغرافیای حکومت داعش و سرزمینهایی که داعشی ها در آن إعمال قدرت کرده اند از مرزهای اسرائیل فاصله دارد؛ نه در اقدامات نظامی و نه در تبلیغاتی هیچگونه تهدیدی برای اسرائیل نبوده اند.

داعشی ها با حربه تکفیر، جان مسلمانها به ویژه شیعه مذهبان را هدف گرفته اند و اگر گاه گداری جنایاتشان دامان مسیحیان را می گیرد، هدفهای جانبی دارند.

سران غرب اعم از آمریکایی ها و اروپایی ها می کوشند، بر موجی که داعشی ها ایجاد کرده اند سوار شوند. دامنه ی برخودراری اروپایی ها از این موج سواری، به وسعت بهره برداری آمریکایی ها نیست.

در سالهای اخیر همواره این نگرانی در اروپا وجود داشته است که حمایت های اروپا از جریان تکفیری ها – با توجه به مسلمانان تندروی تبعه ی اروپا- ممکن است این حادثه دامنگیر اروپائیان نیز بشود. حال اقدامات داعش که درعین جنایت آمیز بودنش، برای تندروهای اهل سنت جاذبه دارد و برایشان پاسخ عقدههایی است که دراثر تحقیر دو صده اخیر اروپا علیه مسلمانان محسوب می شود، با صحنه پردازی به جنایات داعش، می توانند مسلمانان تندروی خود را شناسایی و بلکه با تبلیغ تشکیل حکومت اسلامی شام و عراق(داعش) زمینه را برای مهاجرت تندروهای خود به سرزمین داعش فراهم آورده، خود را از خطر بالقوه ی آنها خلاص کرده و حتی به طور غیر مستقیم و با حرکت "نعل وارونه" آنان را به قتلگاه میدان جنگ ترغیب کنند.

اگر از این زاویه به تقابل اروپا و داعش نگاه کنیم، آنگاه چاپ کاریکاتور اهانت آمیز علیه پیامبر اکرم.ص در فرانسه و از آن مهمتر راهپییمایی اخیر سران اروپا در پاریس، مفهوم عمیقی پیدا می کند. به نظر می رسد تزی که موجب برپایی حکومت اسرائیل شد، که یکی از ابعاد آن امیدوار کردن قوم یهود به داشتن سرزمینی باثبات و دولتی مقتدر بود، در تقویت بنیه ی دفاعی داعش هم در حال تکراراست و در نظر است که مسلمانان تندرو را به داشتن سرزمینی تاریخی و حکومتی مقتدر امیدوار کرده و آنان را به آن سرزمین سوق دهند.     

اما آمریکایی ها از وجود داعش بهره برداری چند جانبه می کنند:

داعش ضمن اینکه به آمریکا کمک می کند تا فضای تقابل اعراب و اسرائیل و اسلام و صیهونیزم را کمرنگ کند، تهدیدی می شود علیه کشورهای عرب، حتی برای عربستان و اردن و موقعیتی را ایجاب می کند تا آمریکا به عنوان حامی اعراب با فروش تجهیزات نظامی و نفوذ اطلاعاتی بیشتر در ارتشهای عربی، ضمن تقویت اقتصاد نظامی خویش، پایگاههای مجهزتری در منطقه داشته باشد تا درصورت لزوم، مثل جنگ احتمالی با ایران از آمادگی بیشتری برخوردار باشد.

تز ضد شیعی داعش که مهمترین فراز ایده ئولوژیک آنان محسوب می شود، عملا حکایت از این دارد که اساسا" داعش برای مقابله با ایران و نفوذ خاورمیانه ای ایران متولد شده است. حال آمریکایی ها با ابراز مواضع ضد داعشی خود، ضمن خرسندی از تقابل داعش با منافع ایران، نقطه ی اشتراکی با ایران یافته اند که دریچه ی بسیار مناسبی برای بازسازی روابطشان با ایران محسوب می شود.

حال با چنین پیش فرض هایی نتیچه گیری می شود که نه تنها این منطقه از جنایات داعش به زودی آسوده نمی شود، بلکه عوامل بهره برداری کننده اسرائیلی، اروپایی و آمریکایی از پدیده داعش، داعش را تا مرز برپای حکومتی که قدرت جنگی طویل المدتی را داشته باشد، تقویت می کنند. هرچند که آنان این اقدام را با نقاب مخالف سرسخت داعش بازی کنند. 


کلمات کلیدی:   داعش ،طالبان ،وهابیت ،تکفیری ها