گسترش نفوذ ایران در منطقه
ساعت ۱٠:۳۸ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٥ فروردین ۱۳٩٤  

  مقاله ای به قلم من در ماهنامه نوروزی "مهرنامه" درج شده که قسمت پنجم آنرا ارائه می نمایم

(به امید نقد دوستان)

 گسترش نفوذ ایران در منطقه

نقل قولی که از موشه دایان وزیر دفاع پیشیین اسرائیل در هنگام پیرروزی انقلاب منتشر شد و "پیروزی انقلاب ایران را به منزله ی زلزله ای تعبیر کرد که ارتعاشات آن به حکومت تل آویو هم می رسد" این نگاه را می توان شروع نفوذ ایران در منطقه ی خاورمیانه دانست. به عبارت دیگر پیروزی انقلاب ایران با عقاید دینی عامل تقابل ناسیونالیسم عربی در برابر ناسیونالیسم یهود را پایان بخشید و به جای آن جبهه ی تقابل اسلام و صهیونیزم را برپا کرد و ناامیدی ناشی از ناکارآمدی ارتش های عربی در برابر ارتش اسرائیل را به امیدواری مبدل ساخت. یعنی بدون هیچگونه اقدام فرامرزی، اندیشه ی انقلاب اسلامی در پیکره جامعه ی پوسیده و درعین حال تحت سلطه ی خاورمیانه ی نفوذ کرد.

اولین الگو برداری از انقلاب اسلامی ایران در مصر مشاهده شد و گروه "التکفیر و الهجره" دست به ترور انورسادات دیکتاتور مصر زد. اما این الگو برداری صحیح انجام نشد زیرا که هرگز رهبری اانقلاب ایران ترور را تجویز نمی کرد. همچنین نهضتی در عربستان به وقوع پیوست که سرکوب شد و حرکت شان نیز نه تنها به تایید امام خمینی نرسید، بلکه با مخالفت ایشان روبه رو شد. یکی از عوامل پیدایش طالبان و القاعده نیز ناشی از همین نسخه برداری غلط از انقلاب اسلامی ایران بود.

حضور نیروهای نظامی ایران در لبنان بعد از حمله ی اسرائیل به آن کشور زمینه را برای سازماندهی شیعیان مبارز لبنانی که در مکتب امام موسی صدر رشد کرده و امثال چمران را تحویل ایران داده بودند را می توان اقدامات عملی ایران برای نفوذ در خاورمیانه محسوب کرد.

حوادث لبنان در اوائل دهه 1360 که به گروگانگیری برخی عناصر آمریکایی و انفجار مقرهای تفنگداران آمریکایی منجر شد و زمینه چانه زنی ایران و آمریکا به وجود آورد، دریچه ی دیگری برای افزایش نفوذ تدریجی ایران در منطقه بود.

پس از پیروزی انقلاب، نقش آفرینی سرفرازانه ی حجاج ایرانی در ایام حج خود باوری را به مسلمانانی که حس می کردند توسط حکومت های خویش تحقیر شده اند، منتقل می کرد. نیز برقراری ارتباط برنامه ریزی شده بعثه های حکومت ایران در ایام حج به بار نشست و انقلاب سنگ را درپی آورد چیزی که بعدها به انتفاضه اول فلسطینی ها شهرت یافت.

ایجاد ناامنی برای ارتش اسرائیل که بخش عمده ای ازسرزمین لبنان را اشغال کرده بود و عقب نشینی اسرائیل را موجب شد، نمایشی از قدرت ایران محسوب می شد.

سقوط دولت طالبان در افغانستان و حکومت بعث در عراق، ضمن اینکه پتانسیل ایران را برای همکاری های نظامی فرامنطقه ای اثبات می کرد و افزایش امنیت مرزهای ایران را درپی داشت، به ایران فرصت داد تا دامنه ی حریم دفاعی خود را توسعه داده و با توسعه ی دامنه ی پدافندیش به جنوب لبنان و نوار غزه، احتمال تهدید مرزهای زمینی اش را به صفر برساند.

آری اینچنین بود که سیر حوادث، حضور ایران را در فرای مرزهای خویش و در برخی نقاط استژیک خاورمیانه توسعه داد


کلمات کلیدی: